Ard Terlouw over de blinde vlek van Facility Management

Twaalf jaar geleden zat Ard Terlouw vooral binnen. Gamen met een headset op, een zak chips binnen handbereik, weinig sociaal contact dat niet door een microfoon liep. Hij was, in zijn eigen woorden, niet vitaal.

Het was voor Ard meer dan een ongezonde fase. Ard heeft psoriasis, een chronische huidaandoening waarvoor de erfelijke aanleg in de familie zit. De huid reageert op het stresshormoon cortisol, en in een leven van te veel zitten, te weinig bewegen en slecht eten staat zijn lichaam continu onder spanning en raakt de huishouding van dit stresshormoon ontregeld. Gevolg: meer plekjes. Bij hem kwamen ze in zijn gezicht. Iemand die normaal mensen recht aankijkt als hij praat, deed dat opeens niet meer. En de makkelijkste uitweg uit die onzekerheid was precies de verkeerde: de deur dicht, het scherm aan.

Tot een vriend zei: "Jij moet de deur uit." Die ene zin kantelde alles.

Ard ging dat hele jaar sporten, bijna obsessief, soms twee keer per dag. De motivatie om te bewegen had er altijd al gezeten; hij had alleen de onzekerheid niet over de drempel gekregen. De kilo's vlogen eraf, maar dat was voor hem de bijzaak. Wat telde was dat het beter ging met zijn huid omdat hij zich beter voelde, dat hij weer naar buiten ging, weer het gesprek aanging. Hij leerde de aandoening accepteren in plaats van verstoppen en juist daardoor werd ze draaglijk. Het verschil tussen die twee, zegt hij, is een wereld.

Vitaliteit en facility management waren lange tijd twee losse passies. FM rolde erin via zijn vader en via een simpel inzicht over zichzelf: hij vindt het belangrijk om dienstverlenend te zijn, om te zorgen dat iedereen comfortabel is. Maar in het dienende werk, kwam vitaliteit er niet in terug. De vraag die daaruit ontstond werd zijn bedrijf: hoe combineer ik dit? Het antwoord werd Vitalyze: een dienst die meet, adviseert en implementeert, zodat medewerkers in een gebouw de juiste handvatten krijgen. Niet op gevoel, maar op basis van zwartwitte meetresultaten.

Waarom vitaliteit veelal bij HR ligt. Terwijl dat maar de helft is.

Vraag een willekeurige organisatie wie over vitaliteit gaat, en het antwoord is bijna altijd HR. Volgens Ard is dat begrijpelijk, maar onvolledig.

Q — De werkplek heeft directe impact op vitaliteit. Waarom denkt bijna niemand aan Facility Management als het hierover gaat?

"Vitaliteit ligt bij HR, en dat snap ik. Daar wordt beleid geschreven, daar werkt men met persoonsgegevens, daar zit het individuele zicht op de medewerker. Door de gesprekken die ze voeren weten ze vaak goed wat er speelt, ook privé. Dat inzicht heeft FM niet. Dus dat het bij HR begint, is prima. Maar dat je FM — degene die verantwoordelijk is voor de werkomgeving — er vervolgens niet bij betrekt om het op te lossen, dát vind ik niet logisch."

Het tweede probleem is hoe veel organisaties FM wegzetten: enkel en alleen ondersteunend aan het primaire proces. Zorg dat het gebouw niet in de fik staat, dan is het goed. "Dat mag ik hopen," zegt Ard droog. Maar waarom geen stap verder? 

Richt de werkomgeving zo in dat iemand met twee keer zoveel energie naar huis gaat. Dat is de uitdaging die FM namens iedere werkgever aan zou moeten gaan. 

Q — Zou vitaliteit kunnen helpen om FM een strategische plek te geven?

"Honderd procent. Maar dan moet je het serieus nemen. Bedrijven die zeggen dat ze vitaliteit belangrijk vinden, maar het vervolgens nergens in een strategische pijler laten terugkomen, kun je absoluut niet serieus nemen. Je hoeft het eigenaarschap niet eens specifiek bij FM te beleggen. Als iemand vanuit HR of het MT vertegenwoordigt dat de organisatie dit belangrijk vindt, en FM en HR er allebei op hun eigen manier bij betrekt, ben je er al. Maar zelfs dát gebeurt vaak niet."

Het verschil tussen een initiatief en een aanpak

Hier zit de kern van zijn vak. Fruit op donderdag, yoga op vrijdag: veel organisaties denken dat ze aan vitaliteit doen. Ard noemt dat goedbedoeld, maar geen aanpak.

Q — Wanneer is iets een goedbedoeld initiatief, en wanneer een echte aanpak?

"Een yogales die een enthousiaste collega organiseert voor honderd euro — leuk, echt waar, en fijn dat iemand het doet, want anders gebeurt er niks. Maar je weet niet wat de impact is. Dan kun je net zo goed met elkaar naar de kroeg en een alcoholvrij biertje drinken; voor mij heeft dat ongeveer hetzelfde effect."

Een aanpak begint op strategisch niveau: we willen het ziekteverzuim omlaag, dat is een keihard cijfer waar je aan kunt draaien. Tactisch vertaal je dat naar een richting: de mentale belasting op medewerkers is te hoog. Daar moeten initiatieven op komen. 

En pas daarna wordt het iets operationeel zoals een yogales: je communiceert erover en je legt uit waarom je het doet. 

Strategisch, tactisch, operationeel: als die drie op elkaar aansluiten, heb je een aanpak.

Zijn praktische vertaling daarvan is een onderscheid dat de meeste organisaties niet maken.

Q — Hoe ziet zo'n aanpak er in de praktijk uit?

Een vitaliteit stuurgroep én een vitaliteit werkgroep, bewust twee verschillende dingen. De stuurgroep zit op strategisch niveau. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een HR-manager, een facility manager en natuurlijk iemand met strategische invloed. Daarnaast is het belangrijk dat deze mensen elkaar periodiek spreken over dit onderwerp. Al is het een uur per maand, puur over belangen, doelen en budget. 

De werkgroep bestaat uit mensen op tactisch en operationeel niveau die er invulling aan geven. Doe je dat, dan ben je al verder dan 80 tot 90 procent van Nederland, zegt Ard.

Wat écht het verschil maakt: lucht, indeling, eten

Als het op concrete faciliteiten aankomt, wijst Ard eerst naar iets wat je niet ziet.

Q — Welke faciliteiten hebben nou echt het meeste effect op vitaliteit?

"Het binnenklimaat, met afstand. Het probleem is dat je slechte lucht niet kunt zien, je moet het meten. En meten we niet, dan weten we het niet. Daar zit ook precies de weerstand: de spiegel voorhouden is confronterend, want er volgen acties uit. Die tijd is er niet, dus laten we het maar niet doen en lekker zo houden."

“Daarom werk ik met de meetinstrumenten van mijn partner AirTeq. De Air Canary maakt luchtkwaliteit zichtbaar, een vogeltje dat zakt als de lucht slecht wordt. Dan is het tastbaar.”

Daarnaast kantoorindeling, een breed begrip. Een zit-sta bureau van DESKO is een goed begin, maar geen eindstation. De echte vraag is welke medewerker welke middelen nodig heeft: de juiste muismat, het juiste toetsenbord, voorlichting vooraf in plaats van pas reageren als de RSI-klachten er al zijn. Daar komt groen bij (alleen het zien ervan verlaagt al mentale stress), verlichting en geluid. En dan hebben we het nog niet eens over voeding.

Q — Voeding op kantoor, hoe kijk je daarnaar?

"Voeding is cruciaal en het is gek dat men dat nog niet begrijpt. Leg me uit waarom een kroket een euro kost en een gezonder broodje vijf euro. Als werkgever wil je toch dat mensen gezond eten, want dat heeft ook positieve effecten voor jou? Ik snap er werkelijk niks van dat een werkgever het rendement van deze investering niet inziet. 

De grootste vitaliteit-bullshit

Q — Tot slot, wat is de grootste vitaliteit-bullshit die er bestaat?

"Werkgevers die zeggen: 'medewerkers zijn zelf verantwoordelijk voor hun vitaliteit.' In theorie waar. Maar als jij iemand een werkomgeving aanbiedt waar hij veertig uur per week in zit en die gewoon bagger is, hoezo 'neem je eigen verantwoordelijkheid'? Dat is schandalig."

Je zet iemand in een ongezonde werkomgeving en zegt: ga af en toe naar buiten, dat is goed voor je. Als werkgever kun je niet veertig uur lang iemands batterij leegtrekken en vervolgens roepen dat ze hem zelf moeten opladen.

Werkgevers moeten zich realiseren dat het nemen van meer verantwoordelijkheid hierin, talloze voordelen met zich meebrengt voor zowel werknemer als werkgever.”

Ard rekent het voor: bij een veertigurige werkweek werk je gemiddeld zo'n 60.000 tot 80.000 uur in je leven voor een werkgever. Als je dat doet in een omgeving waarvan die werkgever niet heeft nagedacht over je gezondheid, mag je je afvragen wat dat met je levensduur doet. En, draait hij de verantwoordelijkheid om: kun je een medewerker dan eigenlijk wel vragen op zijn gezondheid te letten als je dat als werkgever zelf niet doet?

Zijn ondergrens is verrassend mild. Een werkgever hoeft het niet perfect op orde te hebben.

Q — Wat zou een werkgever dan op zijn minst moeten doen?

"Zeg gewoon: we willen wel, maar we weten niet hoe, en dat willen we graag fixen. Dan ben je een volwassen, professioneel bedrijf. Wat me stoort is iets anders: de reflex om elke euro twee keer om te draaien terwijl het over mensenlevens gaat. We zeggen voortdurend dat we niet harder maar slimmer moeten werken, maar waarom richten we de werkomgeving dan niet slimmer in? Want ook dat ís slimmer werken."

En precies daar ligt het werk. De juiste lucht, de juiste indeling, het juiste eten, de juiste specialist die het meet en regelt: het is geen bijzaak. Het is de plek waar je een derde van je wakkere leven doorbrengt. Daarom is het een cruciaal onderdeel van Facility Management.

Doe de online Facility Vitaliteitscan

Ard helpt met zijn bedrijf Vitalyze organisaties om vitaliteit strategisch te koppelen aan de fysieke werkomgeving. Ze brengen in kaart hoe faciliteiten, inrichting en binnenklimaat bijdragen aan energie, gezondheid en werkplezier. Zo krijgen HR en Facility Management helder inzicht én concrete handvatten om een werkomgeving te creëren die medewerkers ondersteunt en strategische doelen versterkt. 

Vitalyze heeft een fysieke scan, de Vital Facility Scan. Deze meet hoe de fysieke werkomgeving bijdraagt aan vitaliteit. 

Wil je alvast een voorproefje van deze scan en erachter komen waar jouw organisatie staat?

Doe dan de nieuwe online Vital Facility Check